|
|
Alkohol w pracy - informacje ogólne.
Pracownik stawiający się do pracy pod wpływem alkoholu to wciąż element naszej codzienności.
W takich przypadkach mają zastosowanie przepisy ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi i rozporządzenia w sprawie warunków i sposobu dokonywania badań na zawartość alkoholu w organizmie.
Pracownik, który stawił się do pracy w stanie nietrzeźwości, nie może wykonywać pracy.
W przypadku gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie, iż pracownik stawił się do pracy w stanie po użyciu alkoholu lub spożywał go w czasie pracy, kierownik zakładu pracy albo osoba przez niego upoważniona mają obowiązek niedopuszczenia pracownika do pracy (art. 17 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi).
Stan po użyciu alkoholu zachodzi, gdy zawartość alkoholu w organizmie wynosi lub prowadzi do:
- stężenia we krwi od 0,2-0,5 promila alkoholu.
- obecności w wydychanym powietrzu od 0,1 mg do 0,25 mg alkoholu w 1 dm3.
Stan nietrzeźwości zachodzi, gdy zawartość alkoholu w organizmie wynosi lub prowadzi do:
- stężenia we krwi powyżej 0,5 promila alkoholu.
- obecności w wydychanym powietrzu powyżej 0,25 mg alkoholu w 1 dm3.
Pracownik nie ma obowiązku poddawania się badaniom stanu trzeźwości ale pracodawca, szczególnie w firmach, w których jest duże ryzyko wypadku lub praca związana jest z zapewnieniem bezpieczeństwa innym ludziom, przed przystąpieniem do pracy, może zasugerować pracownikowi poddanie się badaniu z użyciem alkomatu.
W przypadku odmowy pracownik jest odsuwany od wykonywania pracy w danym dniu. Ponadto pracownik niedopuszczony do pracy z powodu podejrzenia, że stawił się do pracy po spożyciu alkoholu albo że spożywał alkohol, ma prawo żądać przeprowadzenia badania stanu trzeźwości.
Badanie to może obejmować:
- badanie wydychanego powietrza
- badanie krwi
- badanie moczu
Badanie wydychanego powietrza przeprowadza się za pomocą probierza trzeźwości przez przedmuchiwanie go przez osobę poddaną badaniu. Może być ono przeprowadzone przez policję, zakłady społeczne służby zdrowia lub osoby upoważnione przez kierownika zakładu pracy.
Bardziej skomplikowane jest badanie krwi pracownika na zawartość alkoholu. Do badania potrzebne jest około 5 mililitrów krwi.
Krew powinna być pobrana z zachowaniem następujących warunków:
- do pobrania krwi powinien być używany sprzęt jednorazowego użytku, a w razie jego braku inny sprzęt prawidłowo wyjałowiony.
- do naczynia, do którego pobiera się krew, nie wolno dodawać jakichkolwiek substancji,
do dezynfekcji skóry należy używać jedynie wodnego roztworu rivanolu lub sublimatu.
Do pobrania krwi upoważniony jest lekarz. W razie uzasadnionego podejrzenia, że pobranie krwi spowoduje zagrożenie życia lub zdrowia, podejmuje on decyzję o dokonaniu zabiegu. Na zlecenie lekarza zabiegu pobrania krwi do badania na zawartość alkoholu może dokonać inny pracownik medyczny placówki służby zdrowia. Z pobrania krwi lub odstąpienia od tego zabiegu sporządzany jest protokół.
Pracodawca powinien także sporządzić protokół, gdy odsunięty od pracy pracownik nie zażądał przeprowadzenia badania stanu trzeźwości.
Należy w nim umieścić opis sposobu i okoliczności naruszenia przez pracownika obowiązku trzeźwości.
Protokół podpisany przez świadków zdarzenia może być ważnym dowodem, w przypadku gdy pracownik będzie próbował podważyć zasadność zastosowanych przez pracodawcę sankcji.
Brak żądania przeprowadzenia badania lub odmowa jego przeprowadzenia nie jest równoznaczna z przyznaniem się do winy, ale zgodnie z orzecznictwem SN nie polepsza sytuacji pracownika, np. w uzasadnieniu wyroku z 8 kwietnia 1998 r. (I PKN 27/98; OSNAP z 1999 r. nr 7, poz. 240) Sąd Najwyższy stwierdził, że pracownika nadzoru, który neguje swój stan po użyciu alkoholu, obciąża powinność poddania się procedurze weryfikującej jego sprawność do wykonywania pracy, zwłaszcza gdy od jego stanu psychofizycznego zależy bezpieczne wykonywanie pracy przez inne osoby.
Zdaniem specjalistów powodem odsunięcia od pracy mogą być także następstwa spożywania alkoholu.
Stwierdzenie objawów kaca alkoholowego czyni człowieka niezdolnym lub nie w pełni sprawnym do pracy. Zmniejszenie się refleksu, senność, ociężałość i podobne objawy kaca powinny spowodować odsunięcie pracownika od pracy szczególnie wówczas, gdy wykonuje on pracę związaną z bezpieczeństwem swoim lub innych. W rezultacie odsunięcie pracownika od wykonywania pracy jest skutkiem jego niezdolności do pracy a nie jego chorobą, z tego powodu za czas tego odsunięcia pracownik nie ma prawa do wynagrodzenia.
Stawienie się w miejscu pracy w stanie nietrzeźwości lub po spożyciu alkoholu jest ciężkim naruszeniem podstawowych obowiązków pracowniczych. Najpoważniejszą sankcją za takie zachowanie jest tzw. dyscyplinarka, czyli rozwiązanie stosunku pracy bez wypowiedzenia. Jednak pracodawca ma swobodę wyboru środków określonych w przepisach kodeksu pracy, którymi może ukarać pracownika.
Alkohol w pracy - jak postępować w przypadku podejrzenia, że pracownik jest nietrzeźwy.
W przypadku stawienia się do pracy w stanie wskazującym na spożycie alkoholu lub w przypadku spożywania alkoholu w pracy - oczywiste jest to że pracodawca chce potwierdzić ten stan pracownika poprzez badania na zawartość alkoholu w organizmie (np: poprzez badanie na alkomacie).
Co istotne jednak, żaden przepis prawa nie nakłada na pracownika obowiązku poddania się takim badaniom. Wyraźnie zresztą zostało to wyartykułowane w § 3 pkt. 2 rozporządzenia ministra zdrowia i opieki społecznej z dnia 6 maja 1983 r. w sprawie warunków i sposobu dokonywania badań na zawartość alkoholu w organizmie (Dz. U. Nr 25 poz. 117) w którym czytamy, iż badania pracowników nie dopuszczonych do pracy z powodu uzasadnionego podejrzenia, że stawili się do pracy po spożyciu alkoholu albo spożywali alkohol w czasie pracy przeprowadza się na jego żądanie.
W przypadku zgody pracownika na poddanie się takim badaniom koszty związane z badaniem alkomatem, czy badaniami krwi i moczu przeprowadzonymi na żądanie pracownika ponosi zakład pracy w przypadku gdy podejrzenia były nieuzasadnione.
W razie dodatniego wyniku badania zakład pracy kosztami związanymi z badaniami obciąża pracownika.
Co ważne jednak, w przypadku podejrzenia pracy w stanie nietrzeźwości, która może narazić na utratę życia lub zdrowia inne osoby (jest to pojęcie dość szerokie) pracodawca może skutecznie wyegzekwować takie badania powiadamiając niezwłocznie o swoich podejrzeniach policję. Policja bowiem ma uprawnienia do wyegzekowania poddania się takim badaniom.
Policję można wezwać do zakładu pracy praktycznie o każdej godzinie - nie ma tutaj ograniczeń czasowych.
W przypadku kiedy pracownik odmówi poddania się badaniom na zawartość alkoholu w organiźmie, a nie wzywana była policja, pracodawca może obejść tą odmowę poprzez przygotowanie odpowiednio szczegółowego i obszernego protokołu, podpisanego przez kilku pracowników lub innych świadków. W protokole tym powinno się podawać takie szczegóły jak bełkotliwa mowa, zataczanie się itp.
W przypadku badania alkomatem do badań wstępnych pracowników (niehomologowanym) zalecane jest również sporządzenie protokołu w obecności świadków. W protokole takim oprócz szczegółów podanych w punkcie poprzednim, należy zanotować wskazania alkomatu podręcznego. W razie gdy alkomat posiadał opcję wydruku, dołączyć również ten wydruk najlepiej podpisany przez samego badanego pracownika, lub/i świadków.
To bardzo ważne ponieważ prawidłowe sporządzenie protokołu jest jedyną obroną pracodawcy w przypadku odwołania się pracownika do sądu pracy a taki protokół odpowiednio sporządzony z dużą liczbą świadków jest dobrym i mocnym materiałem dowodowym.
W podobnych duchu wypowiedział się Sąd Najwyższy w swojej uchwale z dnia 14 grudnia 1978 r., V PZP 7/78, OSNCP z 2/1979, poz. 21, stwierdzając w niej iż "w postępowaniu przed sądem pracy można powoływać wszelkie środki dowodowe w celu wykazania stanu nietrzeźwości pracownika w określonej dacie, uzasadniającego niedopuszczenie go do pracy lub odsunięcie od wykonywania pracy i uprawniające pracodawcę do zastosowania innych przewidzianych prawem sankcji".
Co istotne Sąd Najwyższy w swoim wyroku z 24 z dnia 24 maja 1985 r. (I PRN 39/85 OSNCP 1986/1-2 poz. 23) orzekł, iż "wprawdzie pracownik nie ma obowiązku poddania się na żądanie portiera - badaniu przy użyciu probierza trzeźwości, odmowa jednak poddania się takiemu badaniu nie polepsza sytuacji pracownika. Z reguły, trzeźwy pracownik nie ma interesu w tym, by odmówić użycia probierza trzeźwości."
Alkohol za kierownicą - ważne informacje dla kierowców
Od dnia 15 grudnia 2000 r. zaczął obowiązywać Art.1 punkt 4 i 7 ustawy z dnia 14 kwietnia 2000 r. o zmianie ustawy - Kodeks Karny, w którym czyn
prowadzenia pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka
odurzającego został przekwalifikowany z wykroczenia na przestępstwo.
Obecnie zgodnie z Art. 178a. Ustawy z dnia 14 kwietnia 2000r o zmianie ustawy Kodeks Karny:
- § 1. Kto, znajdując się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka
odurzającego, prowadzi pojazd mechaniczny w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2
- § 2. Kto, znajdując się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, prowadzi na drodze publicznej lub w strefie zamieszkania inny pojazd niż określony w §1,podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do
roku.
- § 3. W razie skazania za przestępstwo określone w § 1 lub 2 sąd może orzec podanie wyroku do publicznej wiadomości.
Należy tu przypomnieć co według prawa rozumie się pod pojęciem stan nietrzeźwości oraz stan po spożyciu alkoholu.
Stan nietrzeźwości zachodzi (zgodnie art. 115 §16 Kodeksu karnego oraz z art. 46 ust.3 Ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi) wtedy, gdy:
- zawartość alkoholu we krwi przekracza 0,5 albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość
- lub zawartość alkoholu w l dm 3 wydychanego powietrza przekracza 0,25 mg albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość.
Stan po użyciu alkoholu (zgodnie z art. 46 ust. 2 ww. Ustawy) zachodzi wtedy,
- zawartość alkoholu we krwi zawiera się w przedziale od 0,2 do 0,5 promila lub zawartość alkoholu w l dm3 wydychanego powietrza zawiera się w przedziale od 0,1mg do 0,25 mg.
Tak więc, zgodnie z obowiązującym prawem:
- można kierować pojazdem jeżeli, zawartość alkoholu we krwi nie przekracza 0,2 promila.
- jeżeli zawartość alkoholu we krwi wynosi od 0,2 do 0,5 promila (stan po użyciu alkoholu) kierujący pojazdem popełnia wykroczenie, za które w przypadku kontroli drogowej skierowany zostanie wniosek o ukaranie do Kolegium ds. wykroczeń
- jeżeli zawartość alkoholu we krwi przekracza 0,5 promila (stan nietrzeźwości) kierującego pojazdem w tym stanie uznaje się przestępcą i w przypadku kontroli drogowej zostanie sporządzony przeciwko niemu akt oskarżenia a sprawa będzie skierowana do Sądu.
Stan w jakim znajduje się kierujący pojazdem mechanicznym, zgodnie ze
stanowiskiem Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 1989 r., może być ustalony na
podstawie:
- analizy chemicznej np. badanie krwi lub moczu.
- analizy stężenia alkoholu w wydychanym powietrzu.
|
|
